İdarenin hukuka aykırı bir işlemiyle karşılaştığınızda başvurabileceğiniz iptal davasının şartları, süreleri ve yürütmenin durdurulması talebi.
Kamu idareleri; atama, disiplin cezası, imar planı, ruhsat iptali ya da vergi tarhiyatı gibi pek çok konuda tek taraflı işlemler tesis eder. Bu işlemler hukuka aykırıysa, işlemden kişisel, meşru ve güncel bir menfaati etkilenen herkes idari yargıda iptal davası açabilir.
İptal davası nedir?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre iptal davası; idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri bakımından hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, menfaati ihlal edilenler tarafından açılan davadır. Mahkeme, işlemin bu beş unsurdan herhangi birinde hukuka aykırılık bulunup bulunmadığını inceler.
- Yetki: İşlemi, kanunen yetkili makam mı tesis etti?
- Şekil: Kanunda öngörülen usul ve şekil kurallarına uyuldu mu?
- Sebep: İşlemin dayandığı hukuki ve fiili nedenler gerçekte var mı?
- Konu: İşlemin doğurduğu sonuç hukuka uygun mu?
- Maksat: İşlem kamu yararı amacıyla mı tesis edildi?
Dava açma süresi
Özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmemişse dava açma süresi Danıştay'da ve idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür. Süre, kural olarak işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması hâlinde dava esastan incelenmeksizin reddedilir.
Yürütmenin durdurulması
Dava açılması, idari işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Tam yargı davası ile farkı
İptal davası işlemin hukuk düzeninden kaldırılmasını amaçlarken, tam yargı davası idari eylem veya işlem nedeniyle uğranılan zararın tazminini hedefler. İki dava birlikte açılabileceği gibi, iptal kararının ardından tam yargı davası ayrıca da açılabilir.
İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
— T.C. Anayasası, m.125
Bu konuyla ilgili hizmet başlıkları için İdare ve Vergi Hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Av. Zeynep Topçu Yıldız
Zeynep Topçu Yıldız Hukuk Bürosu
